Gniazdo - rodzima wiara i kultura

G n i a z d o

Rodzima wiara i kultura

Strona główna   •   Gniazdo   •   Konkurs   •   Szukaj   •   Linki   •   Kontakt

Archeologia i rekonstrukcja

Ośrodek pogańskiego kultu koło Żydowa
2010-07-04

Wyspa na Jeziorze Kwiecko koło Żydowa okazała się niedawno kolejną z grupy odkrywanych właśnie pomorskich świętych wysp Słowian. Publikowaliśmy już na naszych łamach informacje o takich wyspach na Jeziorze Zarańskim koło Drawska Pomorskiego i Jeziorze Niesłysz koło Przełazów. O Parsęcku koło Szczecinka pisze "Przegląd Archeologiczny" z 2007 r. a o Jeziorze Gągnowo koło Nętna artykuł w "Świecie Słowian wczesnego średniowiecza". Badania prowadził tam prof. Wojciech Chudziak z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

We wczesnym średniowieczu na północno-zachodnim krańcu jeziora Kwiecko osiedlili się Słowianie i był to początek szybkiego rozwoju regionu. Prawdopodobnie najważniejszym, centralnym punktem było grodzisko (jego ślady widoczne do dziś), położone wśród bagien i podmokłych łąk w miejscu, gdzie zaczynała się rzeka Radew (dziś jest to zatoka jeziora). Badania archeologiczne prowadzone w latach 1965-68 pozwoliły ustalić, że gród powstał ok. IX w. i funkcjonował do wieku XI-XII. Nieopodal zachowało się cmentarzysko z tego okresu, czyli grupa ciałopalnych kurhanów.

Kolejne badania archeologiczne prowadzone w latach 2005-06 ujawniły, że gród miał charakter obwarowanej świątyni, do której prowadził drewniany most. Badania objęły relikty mostu, który niegdyś łączył grodzisko z drugim brzegiem Radwi. Ustalenia archeologów były sporym zaskoczeniem, ponieważ konstrukcja mostu pochodzi z 937 r. i jest najstarszym tego typu znaleziskiem na terenie Polski.

Podczas badań archeologicznych przy konstrukcji mostu odkryto również drogę doń prowadzącą - był to kilkudziesięciometrowy odcinek wiodący przez bagno. Ówcześni mieszkańcy utwardzili przeprawę za pomocą układanych warstwami na grząskim gruncie belek drewnianych.

Prawdopodobnie kłopoty z pokonywaniem tego bagnistego odcinka drogi utrwaliły w świadomości ludzi nazwę tego miejsca. Zdaniem językoznawców zawiera ona w sobie rdzeń źid, co miało oznaczać miejsce grząskie, błotne podmokłe, podobnie jak w rosyjskim słowie źidkij. Ów rdzeń, nieco przekształcony, przetrwał do dziś w nazwie wsi Żydowo.

Data założenia wsi nie jest znana. Wiadomym jest, że w latach 1257-1347 Żydowo było w rękach rodu Swenzonen (Święców), którzy byli założycielami wielu miast i wsi na Pomorzu. Święcowie byli również założycielami niedalekiego grodu Polanów na początku XIV wieku. Szczyt Świętej Góry w Polanowie był prawdopodobnie miejscem sprawowania pogańskiego kultu. Sprawa jednak pozostaje otwarta, gdyż nie przeprowadzono tam dotąd badań archeologicznych.

Wspomniane cmentarzysko kurhanowe zostało objęte ochroną przez powstałe w 2004 r. stowarzyszenie „U Źródła Radwi”. W ramach prowadzonego przez Fundację Wspomagania Wsi programu „Kultura bliska” projekt stowarzyszenia "Kurhany we wsi Żydowo" znalazł się w gronie wyróżnionych. Dotacja, którą otrzymał pozwoliła wykonać szereg prac. Powstało miejsce o dużych walorach edukacyjnych oraz turystycznych. Partnerem w realizacji tego projektu jest Nadleśnictwo Polanów, które poza udostępnieniem własnego terenu znacznie wsparło finansowo zagospodarowanie obiektu.


Wciąż brak jest publikacji naukowej podsumowującej wszystkie te odkrycia i rozwiewającej wątpliwości i pytania.



O podobnych miejscach słowiańskiego kultu znajdziesz więcej informacji na stronie "Gniazda".

Bożywoj

Powiadamiacz

Jeśli chcesz otrzymywać informacje o nowościach w naszym serwisie, wpisz swój adres email i wyślij.


Wszelkie prawa zastrzeżone © gniazdo.rodzimowiercy.pl
CEP CMS wersja 0.1.100